Wednesday, 23 January 2013

Kamba kane kaburi



Kubva muneimwe kwaiva kupinda mune imwe. Vabereki vangu vaiti havagoni kuzorora kana tisina mwana. Mufaro kwavari waiva mushoma kana ini nomudzimai wangu tisina vana vanochema mumba medu. Mugore rarambwa bumbiro idzva romutemo wenyika noruzhinji rwavanhu vemunyika yeZimbabwe ndakangonzwa baba vangu vachiti ndiuye kumusha ndindovaona. Ndasvika kumusha baba vakanditi vaida kuti tiende kun’anga yaiva kwaMuzondidya.

Takaenda kun’anga iya. Takaenda tiri vaviri chete, apa hatina kuzoenda namai nomudzimai wangu. Tasvika kun’anga iya takashamiswa nezvakataurwa ikoko. Kana baba vakarohwa nehana. Vakabvako vachidzungudza musoro. Nyaya yacho yainge yauya ichiti, ‘ Nyaya yenyu hainetsi. Dambudziko renyu ringori dikidiki. Pane zvimwe zvinhu zvisina kumira zvakanaka apo mukomana uyu ainge achiri muduku. Sezvinowanzoitwa namadzimai ese kana achida kuti vanakomana vawo vasanyanyomhanyira madzimai vasati vayaruka vanokamira mukaka panhengo yemwanakomana wavo, mai vemukomana uyu vakaitawo saizvozvo. Saka zvino mai vake pavakakamira mukaka uyu pamhuka yake hazvina kufamba zvakana. Izvi ndizvo zvirikusakisa kuti mumba make musapfuta moto.’

‘Saka zvino tozvipedza sei nhai sekuru?’ baba vakabvunza kudaro.

‘Kuti nyaya iyi ipere mwanakomana wako uyu muzukuru agozonziwo baba, munofanirwa kuvaka kaimba musango kure nemisha yavanhu. Kamba aka kanenge kakasiyana nekaya kanovakirwa mudzimai anenge achinzi anoteverwa nemweya wechikwambo.’

‘Chikwambo chii nhai sekuru?’ Baba vakabvunza.

‘Mweya wemunhu anenge akafa unoiswa pamwanasikana kuti anzi ndiye murume wake. Mwanasikana uyu kana apiwa kuchikwambo anenge asingachafaniri kuwanikwa. Kana akawanikwa aisazoita vana zvakare wanano yake inenge isingafadzi kugara mairi. Dzimweni dzenguva anenge achingorwara nguva zhinji zvinozoita kuti murume wake amufaratire. Kamba aka kana kapera kuvakwa kanosiiwa kaburi. Zvino kavakwa kudaro, kapera, mukati mako moisamo mukadzi. Kuvakwa kwekamba aka kose mwanakomana wenyu anenge asipo. Kana nemusi unoiswa mukadzi mukamba aka mwanakomana wenyu uyu anenge asipo. Mwanakomana wenyu uyu haifanire kuziva kuti mukadzi apinzwa mukamba kane buri aka ndiyani.’ N’anga iya yakadaro.

Baba vakambotura befu. Ini ndakashaya zvazvaireva. ‘Kana vanhu vapedza kuisa mukadzi uyu mukamba aka, vanofanira kubva vachienda kudzimba dzavo uko kunenge kune doro. Mwanakomana wenyu uyu anofanira kuzoenda kukamba kaya otsvaka pane kaburi anoona churu chemukadzi chinenge chichibuda napakaburi. Kana mwanakomana wenyu aona pane churu chiya anofanira kuurura churu ichi nemhuka yake. Kana aurura churu chiya chinoonekwa nepakaburi kaya kamwe chete obva atendeuka otiza akananga kumba. Haafaniri kugeza. Zvakare haafaniri kusangana nomukadzi uyu akasimira magambiro avako mazuvano anosakisa kuti mbeu isawira muvhu kuti imere.’ N’anga iya yakadaro.

Zvakandirovesa nehana. Zvinoitika mukore uno here izvi. Nyaya yemukondombera ndiyo yakabva yangouya mupfungwa dzangu. Vanhu ava vaida kuti ndife ndichiona, zvino hazvidaro! Zvinoita here izvozvo kusangana nomudzimai wausingazivi kuti ndewani, uye akasangana navarume vangani uye hauzivi mamirire ake pahutano apa? Ndimedzwe zvangu nechandinoona, kana! Ndakadaro ndichitosendeka mhiko iyi kugotsi kwendangariro dzangu.

Nyaya yekamba kane buri ndiyowo yakapa baba kudzungudza musoro vachikapadza kunge mombe irikubuda mudhibha. Kubva kwaMuzondidya kusvika kumusha hapana aitaura. Kana kumba hapana wakataura noumwe. Pakabvunzwa baba kuti mafamba sei namai havana kudaira. Kana ndirini handina kana kuzvitaura. Ndaizviudza mai ndakamira pai izvozvo zvokusangana kwemurume nomukadzi nepakaburi kemba. Izvi ndaigona kuzvitaura chete kunambuya, maiguru mukadzi wamukoma kana kuna tete. Saka ndakangosonawo wangu muromo. Ndakazvisiira kuna baba munguva dzamanheru ivo namai vava mumba mavo vari vaviri.

Mumangwanani ndakazoenda kumba kwambuya kunobvunza kuti zvinhu zvakadai zvairevei. Mbuya vakandivhurira zvose zvandainge ndisingazivi. Ndakavaudza nozvokusada kutaura kwababa nezvenyaya iyi kunyange kuna mai.

‘Muzukuru, izvi zvaiitwa kare. Kuti iyezvino zvichaitika here muzukuru wangu?’ Vakadaro mbuya. Ndokumbotura befu.

‘Zvipiko nhai mbuya?’ Ndakabvunza nokuda kuziva.

‘Izvo zvokuvakirwa chiimba chine kaburi?’

‘Handizivi ndimi makatanga kuona zuva mbuya. Ndidzidziseiwo ndizive.’ Ndakadaro kuri kuedza kuvanyengetedza.

‘Inga mukore uno kwava nevechiporofita vanoshandisa mvura kuti vabvise zvinetso zvose muhupenyu hwavanhu wani? Munodirei kuita nyaya yakaipa kudaro. Ndiyani amboita kuti muende kun’anga ikoko, nhaiwe muzukuru?’

‘Baba ndivo vakanditi ngatiendeiko. Ndiko kwataudzwa nezvaizvozvo. Ko, vanhu pavanoenda kun’anga vanenga vachiziva kuti kunondowanikwei here nhai mbuya?’

‘Izvi zvataurwa izvi hazviiti mukore uno muzukuru? Zvaida kare vanhu vachine hana uye vanhu vachiri vashoma. Kwete iyezvino kudai vanhu vose vasisagone kuchengetedza tsindidzo.’

‘Inga tsindidzo munoti haigari muhana mbiri wani mbuya?’

‘Ndizvo chaizvo muzukuru. Ndiko saka ndichiti hazvichaiti zvamaudzwa izvi. Zvaiitika kare kuchine masango airura mhondoro. Kwete iyezvino zvokuti hapachina pokuhwanda kunyange uchida kutsauka kuti urase dope. Nyika yose inoswera yaziva kuti nhingi arasira dope pachikwedzi chomusekesa chekumunda kwanhingi. Hazvichaita muzukuru.’

‘Zvakamboipa zvakadii nhai mbuya?’

‘Pamwe hauzivi zvazvinoreva.’

‘Zvinorevei mbuya?’

Mbuya vakambosunungura chibako chavo icho vainge vakasungirira muchiuno chavo. Vakachivhura ndokugugudzira bute muruoko rwavo rweruboshwe. Vakabva vati kwe-e, kwe-e, kaviri, katatu ndokuhotsira vakadaro. Vakabvisa dzihwa raive rakatodza ruvara rwebute ravainge vaputa neseri kweruoko. Vakaripukutira panguvo yavo.

‘Mudzimai anenge ari mukamba kane buri vanenge vari mai vako. Saka zvinoreva kuti unenge wasangana namai vako pabonde.’


Chidimbu chinganonyorwa yangu inonzi Mwana. Siyai mashoko enyu pamusoro penyaya iyi. Ndipo panguwo munguva ino yokuramnwa kwemhirizhonga mudzimba.

Sunday, 20 January 2013

Vamwe varume: kubva muna ZVEMWOYO



Vamwe varume dzinombotenderera chokwadki. Kutenderera chaiko kuti pote-pote Zakariana. Zvino chaita kuti murume mukuru andinonotse kuenda kumba kuda kuti ndidye huku yauya nayo yokuNandos chete? Kana zvisizvo zvino chii nhai?
Ndipo pawauya ndichizvibvunza zvangu kuti anopenga here murume uyu, iwe vhuwo nemibvunzonhando. Ndiyo mibvunzo yomurume mukuru here iyoyo? Izvozvo zvekuti ndiudze pandinokukanganisira nepandinokunatsira. Wanga uchida kuti ndikuudze kuti chii? Iwe hauzvioni here? iye nhasi o, wandividzira zuva kuti undivigire huku iyi kuti ndidye sokononzi handizivi nyama yehuku. Chetechete! Ndiyo overtime here iyoyo Nhaiwe Joshua? Kundibhadharira overtime yokudya huku? Vamwe vanhu munovaviwa nemari chokwadi? Izvozvi kuda kuti ndisaenda kumba nemichovha chete. Kuda kuti undiperekedzezve uchitaura tusina maturo. Chii chimwe chaanoda nhai Joshua kunze kwekutaura tusina maturo? Kuda kunditadzisa kufamba navamwe vezera rangu. Vamwe vanoenderana neni paupfumi. Iwe wouya nenyaya yako yokuti ndiudze zvandinokutadzira sokuti hauzvizivi. Hezvo usapasvoda. Ndokusvoda kuti uri vatezvara vangu here? Iwewe zvakowo vamunhu? Handikusvodi ndikuudze. Ndinokuremekedza semukuru pabasa chete. Full stop.
Pawandigura kunorira ndipo paya pawauya uchindibvunza kuti hapana tukomana tunokushupa tuchida rudo rwako? Ndasekera mudundundu. Ndodini nhai? Ndingasaseka benzi rerume here? Chinonzi musikana kana usingatsvarwi  navakomana chii? Chiiko Nhaiwe Joshua? Hausi kuona kuti uri kuzvipatisa! Musikana akura seni kudai ukaona oti kana aonekwa nemukomana asemwa woziva kuti pane chiripo. Dambudziko chairo, rinotoda kunamatirwa kana kutobvunzira kumidzimu. Kana kutoendera kun’anga chaiko. Wanga uchida kuti uti nditi chii? Kwauri Joshua? Wanga uchida kuti nditi chokwadi!chokkwadi kuti iwe hauzivi kuti ndayaruka. Ndava mhandara wani! Kana musikana ava mhandara angashayawo here anotevera achimuperekedza kwaanoda kose kunyange pasina iripo. Kana kuri kumusha watoziva kuti kuhuni, kuchikoro, kuchigayo, kutsime, kuchitoro, parwendo yatova nzira vaviri Joshua. Unozviziva iwe! Zvino chawanga uchindibvunzira chii? Kusanyara kwako. Svodawo wakura. Baba vaKundi.  
Pedzezvo ndanyepa iwe wobva watondirumbidza. Hanzi ndiwe wega wekutanga kuita nguva yakareba kudai usati watanga zvevakomana. Vazhinji vaimbondishandira ndizvo zvandakavadzingira basa pano. Izvozvo zvokuregedzeka, kusagona kusunungirira zviuno zvavo nemabhande akasimba. Nhasi ranga riri zuva rokushamiswa newe Joshua. Kutaura kwomurume mukuru here ikoko? Kusvora vamwe varume sewe sekunonzi iwe uri munhu kwaye. Unozvienzanisa navo here iwe? Ndinovasekekerera asi havakusvori. Ndinovanyemwerera asi havanditukiri vanhu ndichihwa. Iwe woenzanisa vamwe varume sewe sehochi, sembongoro. Iwe ndiwe chii? Kusanyara! Ini handinei newe kana usingazvizivi. Kana uchisvora vamwe vanhu ndichihwa, chinozokutadzisa kundishorawo vamwe vachihwa chii? Ndiudze Joshua? Hapana.
Unedi rokuenzanisawo ini Rutendo namai Kundi he-e! Unedi here iwe Joshua? Ini pachangu Handigoni kuenzana namai Kundi. Vakakupa moyo wavo. Ini changu idikita kukambani yako. Moyo nedikita zvakasiyana. Mai Kundi moyo wako Joshua. Mai Kundi rupandi rwako Joshua. Mai Kundi ndiwe Joshua. Zvino iwe ndipo powoti takarasima kundienzanisa namai Kundi. Unopenga here? Kupenga chaiko. Handisi kana pedo navo. Ndiri kure navo chose. Kure nemi mose nokuti ini nditori muranda wavo kubudikidza newe. Moyo womunhu ndiwo iwe.
Asi wamboona zvanga zviri mumotokari muya here patanga uchindiperekedza kumba. Iwe wanga usisatauri. Wanga wapererwa namashokoka! Chii? Ini ndanga ndichitofunga zvokuzorora chete. Kundozorora kumba. Kundozorora kushanda overtime yokudya huku. Kunyangepo zvangu ndange ndakapfeka tunhembe tuya twawanditengera. Zvose izvozvo zvanga zvava kutsi kwehope dzangu. Kana mimhanzi yanga ichirira mumotokari handizivi kuti yakaridzwa nani. Yakaridzwa nani nhai Joshua? Pamwe iwe wanga uchiihwa. Ndaona sowanga wakaterera. Asi iwe ndanga ndichikuona uri kure. Pamwe wanga wava kutofunga zvako mai Kundi. Hazvisizvo here nhai Joshua. Wanga usimo mumotokari muya kunyange wanga uriwe wanga uchiidhiraivha. Kana kuti wanga wava kutya zvidya zvangu zvanga zviri pamhene. Zvinotyisaka Joshua. Kuona mukadzi asi wako asina kupfeka. Hazvisizvo here Joshua? Kana zvisizvo chii change chaba pfungwa dzako? Kana paya patasvika kumba haunawo kumbomirirawo kuti ndipinde mugedhe. Wavhurumusa motokari wonanga kwanga kwaenda kupfungwa dzako. Ndepi nhai Joshua?
Ichi chidimbu kubva munganonyorwa yangu ZVEMWOYO iyo isati yatsikiswa parizvino. Siyai zvamunofunga nezvechidimbu ichi. Mashoko ndiwo matambidzanwa. Ndatunya pangu munguva ino yekupokana nezvemhirizhonga inosakiswa nekuti uyu munhurume kana munhukad

Tuesday, 15 January 2013

Muno

muno mumwaka uno
ndaramba vaya vanomirira kukohwa pavasina kurima
vanoti vari muno ivo vari uko
uko kwavanoti tiritose muno
umo vanoziva zvemakuhwa
kwete zvemeso asi zvenzeve
kubva kune vari muno
vakavimbiswa chekubata muno
kuti vataure manyepo muno
achisvika uko kwavari kuti
kana votaura vaite sevari muno
kana vakambogara muno
vakaona zvomuno
asi ivo vasi vemuno
muno matigere
ndaramba chose chose
vanoswera kuwesha muno
kuti ravira tarara dzemuno
ivo vagotumira uko
kune vanovanama zvigunwe nemapondo
aiwaka, kwete!
ndarambisisa hangu
vanoreva muno mavasina kuswera
vachisiya uko kwavaswerara!

ZIBF yadzoka mazuva a2018 aziviswa

Aaron Chiundura Moyo achikurukura naMzana Mtimukulu pane imwe ZIBF Indaba. Aaron Chiundura Moyo achikurukura naProf Rubby Magosvong...